Wat een eenmanszaak precies is
Een eenmanszaak, dat bent u. Er is geen afzonderlijke rechtspersoon: uw activiteit en uzelf vormen juridisch en fiscaal dezelfde entiteit. Uw winst is uw inkomen, belast in de personenbelasting.
Het is de vorm die de grote meerderheid van de Belgische zelfstandigen kiest om alleen te starten: consultants, ambachtslui, handelaars, vrije beroepen, voedingsberoepen.
-
Geen startkapitaal vol te storten, geen financieel plan neer te leggen.
-
Geen notariële akte, dus zeer lage oprichtingskosten.
-
Geen jaarrekening te publiceren bij de Nationale Bank.
-
Eén enkele fiscale aangifte: de uwe.
Eenvoud betekent niet dat er geen verplichtingen zijn. Btw, sociale bijdragen en het bewaren van stukken gelden hier net zo goed.
De stappen van de oprichting
Het traject telt vijf stappen en is vaak in enkele dagen rond.
-
Open een bankrekening voor de activiteit, los van uw privérekening.
-
Schrijf u in bij de Kruispuntbank van Ondernemingen via een ondernemingsloket, dat uw ondernemingsnummer toekent en uw activiteiten registreert.
-
Laat uw btw-nummer activeren bij hetzelfde loket of bij de FOD Financiën, tenzij u de vrijstelling vraagt.
-
Sluit u aan bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen, ten laatste op de dag dat u start.
-
Breng uw ziekenfonds op de hoogte en sluit de verzekeringen af die uw beroep vraagt, waaronder de beroepsaansprakelijkheid.
Sommige gereglementeerde activiteiten vragen nog altijd een vergunning, een toegang tot het beroep of een specifieke licentie. Het ondernemingsloket meldt u dat bij de inschrijving.
Aansprakelijkheid en bescherming van uw vermogen
Dat is de echte keerzijde van de eenvoud: uw privévermogen en uw beroepsvermogen vormen één geheel. Een beroepsschuldeiser kan zich dus in principe op uw eigen goederen verhalen.
Twee beschermingen bestaan en zijn het waard om te kennen voor het probleem er is.
-
De verklaring van niet-beslagbaarheid van de gezinswoning, af te leggen bij de notaris. Ze plaatst uw hoofdverblijfplaats buiten het bereik van beroepsschuldeisers voor schulden die na de verklaring ontstaan.
-
Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering op maat van uw activiteit, die schade aan klanten of derden dekt.
De verklaring van niet-beslagbaarheid geldt enkel voor beroepsschulden van na de registratie. Ze wordt dus bij de start afgelegd, niet wanneer de moeilijkheden er al zijn.
De vereenvoudigde boekhouding
Een eenmanszaak met een jaaromzet van hoogstens 500 000 € exclusief btw mag een vereenvoudigde boekhouding voeren. Daarboven wordt dubbele boekhouding verplicht.
De vereenvoudigde boekhouding steunt op drie dagboeken en een inventaris, doorlopend bij te houden en zonder blanco's.
-
Het aankoopboek, met alle ontvangen facturen en hun verantwoordingsstukken.
-
Het verkoopboek, met alle uitgaande facturen, betaald of niet.
-
Het financieel dagboek, met de bewegingen op uw bankrekeningen en in uw kas.
-
De jaarlijkse inventaris van uw voorraad, uw vorderingen en uw schulden, minstens één keer per jaar op te maken.
Alle verantwoordingsstukken bewaart u zeven jaar. Een leesbare en volledige digitale kopie volstaat, waardoor een foto van het bonnetje op de dag zelf veel betrouwbaarder is dan de schoendoos.
De kalender van uw verplichtingen
Vier afspraken bepalen het ritme van een eenmanszaak. Wie ze respecteert vermijdt vrijwel alle boetes en verrassingen.
De vervaldagen van het jaar
| Verplichting |
Vervaldag |
| Btw-aangifte per kwartaal en betaling |
De 25ste van de maand na het kwartaal |
| Btw-aangifte per maand en betaling |
De 20ste van de volgende maand |
| Voorlopige sociale bijdragen |
Elk kwartaal, bij uw sociaal verzekeringsfonds |
| Jaarlijkse klantenlisting |
Ten laatste op 31 maart |
| Voorafbetalingen van belasting |
Vier kwartaalvervaldagen |
| Aangifte in de personenbelasting |
Volgens de jaarkalender van de FOD Financiën |
Sinds 1 januari 2026 is elektronische facturatie verplicht tussen Belgische btw-plichtige ondernemingen. Een pdf per e-mail volstaat niet meer: de factuur moet in gestructureerd formaat via het Peppol-netwerk verstuurd worden.
Eenmanszaak of vennootschap?
De vraag komt zodra de winst stijgt. Als natuurlijke persoon wordt u belast aan de progressieve tarieven van de personenbelasting, die in de hoogste schijf 50 % bereiken, verhoogd met de gemeentelijke opcentiemen. Een vennootschap valt onder de vennootschapsbelasting, met een verlaagd tarief op de eerste winstschijf onder voorwaarden.
De rekening beperkt zich echter niet tot het tarief. Een vennootschap betekent een financieel plan, jaarrekeningen om neer te leggen, oprichtingskosten en een hogere jaarlijkse boekhoudkost.
De orde van grootte die vaak weerhouden wordt, is een stabiele jaarwinst die duidelijk hoger ligt dan wat u nodig hebt om van te leven. Zolang u uw volledige winst opgebruikt, brengt een vennootschap vooral complexiteit.
Laat uw boekhouder beide scenario's doorrekenen op uw werkelijke cijfers, over drie jaar. De overstap beslist u op een trend, niet op één goed jaar.
Novadesko voor een eenmanszaak
De drie dagboeken, de btw die voorbereid moet worden en de stukken die zeven jaar bewaard blijven: dat is precies wat Novadesko automatiseert.
-
Uw aankoopboek, verkoopboek en financieel dagboek vullen zich met uw facturen en uw bankbewegingen.
-
Uw aankoopfacturen fotografeert u, waarna ze automatisch gelezen en per kostensoort ingedeeld worden.
-
De btw wordt per lijn berekend, aan het juiste tarief, met de verplichte wettelijke vermeldingen.
-
Elektronische facturatie via Peppol is ingebouwd en operationeel.
-
Het btw-saldo van het kwartaal blijft zichtbaar, ruim voor de vervaldag.
-
De boekhoudkundige export die uw boekhouder verwacht staat klaar in één klik, wat zijn factuur vaak doet dalen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kost het om een eenmanszaak op te richten?
De kosten beperken zich tot het inschrijvingsrecht bij het ondernemingsloket, de activatie van het btw-nummer en uw eerste sociale kwartaalbijdrage. Er is geen kapitaal vol te storten en er zijn geen notariskosten.
Heb ik een professionele bankrekening nodig?
De wet vraagt een rekening die losstaat van uw privérekening voor de activiteit. Die rekening moet meegedeeld worden en op uw handelsdocumenten staan.
Mag ik personeel aanwerven met een eenmanszaak?
Ja, niets verhindert dat. U schrijft zich dan in als werkgever bij de RSZ en werkt met een sociaal secretariaat.
Wat gebeurt er met mijn eenmanszaak als ik naar een vennootschap overstap?
U kan ze stopzetten of de handelszaak inbrengen in de nieuwe vennootschap. Die inbreng heeft fiscale gevolgen, onder meer op de meerwaarden, die u met uw boekhouder voorbereidt.
Maakt een vereenvoudigde boekhouding een boekhouder overbodig?
Ze maakt het dagelijkse werk haalbaar, zeker met software. De meeste zelfstandigen houden toch een boekhouder voor de jaarlijkse aangifte en de keuzes die daarbij horen, wat goedkoper uitvalt wanneer de boeken al proper zijn.
Ook interessant
De drempels, plafonds en bedragen op deze pagina worden elk jaar geïndexeerd. Controleer ze bij uw sociaal verzekeringsfonds, bij de FOD Financiën of bij uw boekhouder voordat u beslist.
